9. Gün

Küresel ısınma, Dünya'nın ortalama sıcaklığının sera gazları nedeniyle artmasıdır. Bu artışın hızı, son 100 yılda geçmiş bin yıla oranla on kat daha fazladır. Grönland'daki buzulların erime hızı, 1990'lara göre üç katına çıkmıştır. Bilim insanları, eğer önlem alınmazsa 2100 yılına kadar deniz seviyesinin bir metreden fazla yükseleceğini öngörmektedir. Bu durum, kıyı şehirlerinin haritadan silinmesi anlamına gelebilir.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerin hangisinden yararlanılmamıştır?

Güney Amerika'daki İnka İmparatorluğu tarafından inşa edilen ve "Qhapaq Ñan" olarak bilinen büyük yol ağı, sadece bir ulaşım sistemi değil, aynı zamanda coğrafi koşullara meydan okuyan bir mühendislik harikasıdır. Yaklaşık 40.000 kilometre uzunluğundaki bu yol ağı, And Dağları'nın engebeli ve zorlu arazisi boyunca uzanarak, imparatorluğun siyasi ve ekonomik bütünlüğünü sağlamıştır. Yüksek irtifada köprüler, tüneller ve teraslama tekniklerinin kullanılması, İnka medeniyetinin çevresel adaptasyon ve inşaat becerilerinin bir kanıtıdır. Bu yapı, antik medeniyetlerin coğrafi engelleri aşma yeteneğine dair önemli veriler sunar.

Bu parçada Qhapaq Ñan ile ilgili asıl vurgulanmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Evrende yalnız mıyız? Bu soruya cevap arayan “SETI” projesi, on yıllardır uzayın derinliklerinden gelecek bir radyo sinyalini bekliyor. Ancak "İlk Temas" gerçekleşirse ne yapacağımıza dair uluslararası bir protokol hala yok. Sinyali kim yanıtlayacak, ne söylenecek? Bazı bilim insanları, yerimizi belli etmenin tehlikeli olabileceğini savunurken bazıları bu iletişimin insanlığı birleştirecek en büyük olay olacağını düşünüyor. Bu sessizlik, belki de evrenin en gürültülü sorusudur.

Bu parçadaki "sessizlik" ifadesiyle anlatılmak istenen durum aşağıdakilerden hangisidir?

Bir manavda sabah saatlerinde elma, armut, muz, kivi ve çilek satılmıştır.
- Çilek, elmadan hemen önce satılmıştır.
- Muz, çilekten sonra ama kividen önce satılmıştır.
- Armut ilk sırada satılmamıştır.

Soru: İlk sırada satılan meyve hangisidir?

Alet yapımı, insanın sadece fiziksel çevreye uyum sağlamasını değil, aynı zamanda zihinsel bir sıçrama gerçekleştirmesini de sağlamıştır. İlk taş aletler olan "Oldowan" tipi kesiciler, doğada hazır bulunan bir nesneyi belirli bir amaç doğrultusunda dönüştürme iradesini temsil eder. Bu süreç, el-göz koordinasyonunun gelişmesini ve soyut düşünme becerisinin artmasını tetiklemiştir. Aletler, insanın biyolojik sınırlarını aşarak doğa üzerinde teknik bir üstünlük kurmasını sağlamış; avcılıktan yerleşik tarıma geçişte temel bir yapı taşı olmuştur.

Bu parçadan hareketle aletlerin tarihiyle ilgili aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?

(I) Ay'ın çekim kuvveti, okyanus sularını kendine doğru çekerek kıyılarda günde iki kez yükselip alçalan gelgitleri oluşturur. (II) Bu düzenli su hareketi, kıyıdaki pek çok canlının beslenme ve üreme takvimini belirler. (III) Örneğin bazı balık türleri, yumurtalarını en yüksek gelgitlerin yaşandığı gecelerde kumsala bırakır. (IV) Ay'ın Dünya için daha az bilinen bir işlevi ise gezegenin eksen eğikliğini dengede tutmasıdır. (V) Bu sayede eğiklik uzun dönemlerde yalnızca küçük oynamalar gösterir ve mevsimler büyük sarsıntılar yaşanmadan birbirini izler. (VI) Ay olmasaydı eksen eğikliği çok daha geniş aralıklarda değişebilir, iklim bugünkünden çok daha kararsız olurdu.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Büyük Patlama (Big Bang) teorisi, evrenin yaklaşık 13,8 milyar yıl önce aşırı yoğun ve sıcak bir noktadan başladığını savunur. Bu başlangıçtan itibaren evren sürekli genişlemekte ve galaksiler birbirinden uzaklaşmaktadır. Galaksilerin uzaklaşma hızı, aradaki mesafe arttıkça artar; bu da evrenin sadece genişlemediğini, aynı zamanda bu genişlemenin hızlandığını gösterir. Evrenin bu dinamik yapısı, onun durağan bir boşluk değil, sürekli değişen ve soğuyan bir sistem olduğunu ortaya koymaktadır.

Bu parçaya göre evrenin yapısı ve oluşumuyla ilgili aşağıdakilerin hangisinden söz edilmemiştir?

Krokiye göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Grup geziye saat 10.00’da başlar ve kurallara uyarsa müzeden saat kaçta çıkar?

Bu paylaşımı okuyan bir öğrencinin, paylaşımdaki bilginin doğru olup olmadığını anlamak için yapması gereken en uygun davranış hangisidir?