Tahmin Etme
Tahmin etmek, “kafadan atmak” değildir! Önce ipuçlarını ve verileri toplarsın, sonra aralarındaki kuralı bulup hesaplarsın ve ardından ileriye dönük bir yargıya varırsın. Hava durumu sunucusu gibi: bugünün verisinden yarını söylersin.
Telefonunun şarjı bir saatte %20 azaldı ve şu an %60. Akşama kadar yetip yetmeyeceğini nasıl bilirsin? Hesaplarsın: Saatte %20 giderse 3 saat sonra biter. Demek ki 3 saatten fazla dışarıda kalacaksan şarj aletini yanına alırsın. İşte bu, veriye dayalı tahmindir.
Tahmin ederken adım adım
Her adım bir süreç bileşenidir. Bir adıma dokun, ayrıntısını öğren.
Kitap Kurdu Yarışması
6-A: 30, 36, 42 (üç hafta). 6-B: her hafta 40. Yarışma 5 hafta sürüyor. Ön bilgi: Yarışmayı toplam kitap sayısı belirler.
6-A her hafta 6 kitap artırıyor: 4. hafta 48, 5. hafta 54. Toplam: 30+36+42+48+54 = 210. 6-B: 5 × 40 = 200.
“Artış böyle sürerse 6-A, 6-B’yi 10 kitap farkla geçerek yarışmayı büyük olasılıkla kazanır.” Tahmin bir kesinlik değildir; “büyük olasılıkla” demek bu yüzden önemlidir.
Testlerde karşına böyle çıkar
- “Metindeki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi tahmin edilebilir?”
- “Bu düzen sürerse … sonra ne olması beklenir?”
- “Öykünün devamıyla ilgili en uygun tahmin hangisidir?”
- “Başlıktan ve görselden hareketle metnin konusu ne olabilir?”
- “Tablodaki verilere göre gelecek ay için hangisi söylenebilir?”
- “Bu tahmini yapmak için hangi bilgiye ihtiyaç vardır?”
Sık yapılan hatalar
✗ İpucuna bakmadan “bana öyle geliyor” diye tahmin etmek.
✓ Tahmininin altına “Bunu nereden çıkardım?” diye yaz ve metinden en az bir ipucu göster.
✗ Tek bir veriden büyük sonuç çıkarmak.
✓ Birden çok veriye bak ve düzeni (artış, azalış, tekrar) bul. İki nokta bir düzen için yeterli olmayabilir.
✗ Hesaplamada kuralı yanlış uygulamak (örneğin toplam yerine son değeri almak).
✓ Soruyu yeniden oku: “Kaç tane olur?” mu, “Toplam kaç?” mı soruluyor? Adım adım tablo yap.
✗ Tahmini kesin bilgi gibi sunmak (“kesinlikle”, “tam olarak”).
✓ Tahmin bir olasılıktır. “Büyük olasılıkla, beklenir, olabilir” gibi ifadeleri kullan; kesin ifadeli seçeneklere şüpheyle yaklaş.
Sınıfına göre neler bekleniyor?
Başlık, görsel ve öykünün ilk cümlelerinden yola çıkarak metnin konusunu ve olayların devamını tahmin edersin. Basit artış/azalış düzenlerini (her gün 2 fazla gibi) fark edersin.
Tablo ve listelerdeki verilerden kuralı bulur, bir sonraki adımı hesaplarsın. Tahminini metinden bir ipucuyla gerekçelendirirsin.
Birden çok veriyi birleştirip (toplam, fark, oran) hesaplama yapar, iki seçeneği karşılaştırarak tahminde bulunursun. Ön bilgini metindeki verilerle birlikte kullanırsın.
Grafik ve araştırma sonuçlarından ileriye dönük yargılar kurarsın. LGS tipi sorularda veriye dayanan tahmin ile abartılı ya da kesin yargıları ayırt edersin.
Mini Test: Tahmin Etme
Bütün adımlardan karışık sorular. Sonunda hangi adımda güçlü olduğunu gör.
Report a question
Bu beceri en çok bunlarla birlikte çalışır
- KB2.10 Çıkarım Yapma →
- KB2.17 Değerlendirme →
- TAB2.2 Anlam Oluşturma →
- OB7.8 Bilgiye Ulaşma İçin Veriyi Yorumlama
👩🏫Öğretmen Köşesi: “Hava Durumu Sunucusu” etkinliği20–25 dk • Sınıf içi etkinlik+
Öğrencilerin tahminlerini veriye ve kurala dayandırması, tahmin ile kesin bilgiyi ayırt etmesi.
- Tahtaya küçük bir veri tablosu yazın (örn. sınıfın dört haftalık kitap okuma sayıları).
- Öğrenciler önce verileri ve varsa ön bilgilerini listelesin (SB1).
- Gruplar düzeni bulsun ve sonraki iki haftayı hesaplasın; hesap adımlarını tahtaya yazsınlar (SB2).
- Her grup tahminini bir “hava durumu sunucusu” gibi, “büyük olasılıkla … çünkü …” kalıbıyla sunsun (SB3).
- Ertesi hafta gerçek veriyi paylaşıp tahminlerle karşılaştırın: Neden tutmuş ya da tutmamış olabilir?
Okuma metinlerinde tahmin, okuma öncesinde (başlık ve görsel) ve okuma sırasında (olayın devamı) çalışılabilir. Veri içeren bilgilendirici metinlerde ise hesaplama adımını görünür kılın. Bu beceri TAB2.2.SB2 Tahmin etmek ve OB7.8 ile birlikte etiketlenmiştir.