Problem Çözme
Problem çözmek, hemen ilk akla gelen çözüme atlamak değildir! Önce problemi tanırsın, onu kısaca özetlersin, verilere göre tahminde bulunursun, seçenekleri mantıkla eler ve sonunda çözümünü değerlendirirsin. Bir mühendis gibi: tanı, planla, dene, kontrol et!
Sabahları okula hep geç kalıyorsun. Önce sorunu tanırsın: “Uyanınca 20 dakika telefona bakıyorum.” Sonra tahmin edersin: “Telefonu başka odaya koyarsam erken hazırlanırım.” Seçenekleri karşılaştırır, birini dener ve bir hafta sonra kontrol edersin: “Bu hafta hiç geç kalmadım!” İşte bu, problem çözmedir.
Problem çözerken adım adım
Her adım bir süreç bileşenidir. Bir adıma dokun, ayrıntısını öğren.
- 1KB3.2.SB1Problemi tanıProblemi yapılandırmak→
- 2KB3.2.SB2Kısaca özetleProblemi özetlemek→
- 3KB3.2.SB3Tahminde bulunProblemin çözümüne yönelik gözleme dayalı/mevcut bilgiye/veriye dayalı tahminde bulunmak→
- 4KB3.2.SB4Akıl yürüt, eleProblemin çözümüne yönelik önermeler üzerinden akıl yürütmek→
- 5KB3.2.SB5Çözümü değerlendirProblemin çözümüne ilişkin yansıtma/değerlendirmede bulunmak→
Sessiz Kütüphane
Problem: Öğle aralarında kütüphanede gürültü var. Neden: Girişteki oyun masası. İstenen: Hem çalışmak hem de oyun oynamak isteyenlerin mutlu olduğu bir çözüm.
“Girişteki oyun masası yüzünden oluşan gürültü, öğle aralarında ders çalışmayı zorlaştırıyor.” Tek cümle: problem + neden + sonuç.
Gözlem gürültünün masadan geldiğini gösteriyor. Masa başka yere taşınırsa kütüphanenin büyük olasılıkla sessizleşeceğini tahmin edebiliriz.
Öneri 1 gürültüyü bitirir ama oyun oynayanları mağdur eder. Öneri 3 çalışmak isteyenleri de mağdur eder. Öneri 2 iki grubu da memnun eder. → En uygun çözüm Öneri 2.
Bir ay sonra kontrol: Kütüphanedeki gürültü azaldı mı? Boş oda da gürültülü olduysa ne yapabiliriz? Bir dahaki sefere önerileri oylamadan önce iki gruba da danışabiliriz.
Testlerde karşına böyle çıkar
- “Metindeki asıl problem hangisidir?”
- “Bu problemi en iyi özetleyen cümle hangisidir?”
- “Bu problemin çözümü için en uygun öneri hangisidir?”
- “Verilen koşulların hepsini karşılayan seçenek hangisidir?”
- “Bu çözümün başarısını değerlendirmek için ne yapılmalıdır?”
- “Bu çözüm uygulanırsa ne olması beklenir?”
Sık yapılan hatalar
✗ Problemi tanımadan hemen çözüme atlamak.
✓ Önce üç soruyu yanıtla: Sorun ne? Nedeni ne? Ne istiyorum? Ancak ondan sonra çözüm düşün.
✗ Belirtiyi problem sanmak (öğrencilerin derse geç kalması gibi).
✓ “Bu neden oluyor?” sorusunu birkaç kez sor. Asıl problem genellikle zincirin başındadır.
✗ Koşullardan yalnızca birine bakıp seçenek seçmek.
✓ Koşulları liste yap ve her seçeneği tek tek bütün koşullardan geçir. Bir koşulu bile karşılamayan seçeneği ele.
✗ Çözümü uyguladıktan sonra işe yarayıp yaramadığını kontrol etmemek.
✓ Çözümden önceki ve sonraki durumu karşılaştır. İşe yaramadıysa planına geri dön.
Sınıfına göre neler bekleniyor?
Okuduğun öyküde kahramanın yaşadığı problemi ve bulduğu çözümü belirlersin. “Sen olsan ne yapardın?” sorusuna gerekçeli bir yanıt verirsin.
Bilgilendirici metinlerdeki problemleri nedenleri ve sonuçlarıyla özetler, verilen çözüm önerilerini karşılaştırırsın.
Birden çok koşul içeren durumlarda seçenekleri mantıkla eler, gözleme ve verilere dayalı tahminler yaparsın.
Metin, tablo ve grafiklerden oluşan karmaşık problemleri çözer, çözümün güçlü ve zayıf yönlerini değerlendirirsin. LGS’deki koşullu akıl yürütme sorularında tablo kurarak ilerlersin.
Mini Test: Problem Çözme
Bütün adımlardan karışık sorular. Sonunda hangi adımda güçlü olduğunu gör.
Report a question
Bu beceri en çok bunlarla birlikte çalışır
- KB2.12 Tahmin Etme →
- KB2.17 Değerlendirme →
- KB3.3 Eleştirel Düşünme →
- KB2.4 Çözümleme →
- OB7.1 Sorular Sorma ve Olası Sonuçları Düşünme
👩🏫Öğretmen Köşesi: “Okul Mühendisleri” etkinliği30–35 dk • Sınıf içi etkinlik+
Öğrencilerin gerçek bir okul problemini beş süreç bileşenini izleyerek çözmesi ve çözümü değerlendirmesi.
- Sınıfça okulda yaşanan küçük bir problem seçin (kantin kuyruğu, gürültü, çöp vb.).
- Gruplar problemi, nedenini ve isteneni bir kartta yapılandırıp tek cümleyle özetlesin (SB1–SB2).
- Her grup gözleme ya da veriye dayalı bir tahmin yazsın: “Şunu yaparsak büyük olasılıkla … olur.” (SB3)
- Gruplar en az iki çözüm önerisini belirlenen koşullara göre karşılaştırıp birini seçsin (SB4).
- Son olarak her grup “Çözümümüzün işe yaradığını nasıl anlarız?” sorusunu yanıtlasın; mümkünse çözümü uygulayıp bir hafta sonra sonucu değerlendirin (SB5).
Problem çözme beş süreç bileşeniyle en kapsamlı becerilerden biridir; bir derste tümünü işlemek yerine iki derse bölebilirsiniz. Okuma metinlerinde kahramanın problemini ve çözümünü bulma, bu becerinin ilk basamağıdır. Bu beceri TAB2.2.SB3 Çıkarım yapmak ve OB7.1 ile birlikte etiketlenmiştir.