Karşılaştırma
Karşılaştırmak, iki ya da daha fazla şeyi aynı özellikler açısından yan yana koyup benzerliklerini ve farklılıklarını bulmaktır. Bir terazinin iki kefesi gibi: aynı ölçüyle tartarsın!
İki telefon arasında seçim yapacaksın. Rastgele bakmazsın: önce “Fiyat, pil, kamera” diye özellik belirlersin. Sonra her özellikte ikisini yan yana koyarsın: “İkisinin de kamerası iyi (benzerlik), ama biri daha ucuz (farklılık).” İşte bu, bir karşılaştırmadır.
Karşılaştırırken adım adım
Her adım bir süreç bileşenidir. Bir adıma dokun, ayrıntısını öğren.
İki Kahraman
Hangi özelliklere bakalım? Yaşadığı yer • Yardımın türü • Çalışma biçimi (tek başına mı, grupla mı) • Kişilik özelliği
İkisi de başkalarına yardım ediyor. İkisi de fedakâr: Ali yorgun düşse de, Selin her hafta düzenli olarak yardım ediyor.
Yer: Ali köyde, Selin şehirde. Yardım: Ali sel felaketinde kum torbası taşıyor, Selin alışveriş yapıyor. Çalışma biçimi: Ali tek başına, Selin grupla çalışıyor.
Testlerde karşına böyle çıkar
- “İki metin arasındaki benzerlik hangisidir?”
- “Bu iki kişi/varlık hangi özellik açısından farklıdır?”
- “Aşağıdakilerden hangisi iki metnin ortak özelliği değildir?”
- “Tabloya göre … ile … arasındaki farkı doğru ifade eden hangisidir?”
- “Bu iki durum hangi özellik açısından karşılaştırılamaz?”
- “İki metin hangi yönden birbirine benzemektedir?”
Sık yapılan hatalar
✗ İki şeyi farklı özellikler açısından karşılaştırmak (birinin rengine, ötekinin boyuna bakmak).
✓ Önce ortak özellik listesi yap ve her özellikte ikisine de bak. Terazinin iki kefesi aynı olmalı!
✗ Yalnızca bir varlık için söylenen bilgiyi ortak özellik sanmak.
✓ Her benzerlik için kendine sor: “Bu bilgi iki metinde de geçiyor mu?” İkisinde de yoksa benzerlik değildir.
✗ Metinde olmayan bilgiyi karşılaştırmaya katmak.
✓ Karşılaştırma yalnızca metindeki bilgilere dayanır. Bilgi yoksa “karşılaştırılamaz” seçeneğini düşün.
✗ Benzerlik sorusunda farklılık, farklılık sorusunda benzerlik seçmek.
✓ Soru kökündeki “benzer / farklı / ortak / değildir” sözcüklerinin altını çiz.
Sınıfına göre neler bekleniyor?
İki kişi, varlık veya olayı verilen özellikler açısından karşılaştırır, benzerlik ve farklılıkları basit cümlelerle söylersin.
Karşılaştırma için özellikleri kendin belirler, iki metni konu, kişiler ve olay örgüsü açısından karşılaştırırsın. Sonuçları bir tabloya dökersin.
İki metni tür, amaç, anlatım biçimi ve bakış açısı yönünden karşılaştırırsın. Tablo ve grafiklerdeki verileri karşılaştırarak fark ve benzerlikleri yorumlarsın.
Aynı konuyu ele alan farklı kaynakları karşılaştırır, yazarların görüş ve kanıtlarındaki farkları ortaya koyarsın. LGS tipi “ortak özellik değildir” sorularında seçenekleri tek tek iki metinde de kontrol edersin.
Mini Test: Karşılaştırma
Bütün adımlardan karışık sorular. Sonunda hangi adımda güçlü olduğunu gör.
Report a question
Bu beceri en çok bunlarla birlikte çalışır
- KB2.4 Çözümleme →
- KB2.17 Değerlendirme →
- KB3.3 Eleştirel Düşünme →
- TAB2.2 Anlam Oluşturma →
- OB1.4 Bilgiyi Sentezleme
👩🏫Öğretmen Köşesi: “Terazi Tablosu” etkinliği20–25 dk • Sınıf içi etkinlik+
Öğrencilerin karşılaştırmayı aynı özellikler üzerinden yapması, benzerlik ve farklılıkları metne dayanarak listelemesi.
- Aynı temada iki kısa metin (iki öykü kahramanı, iki hayvan, iki icat) dağıtın.
- Gruplar önce 3–4 karşılaştırma özelliği belirlesin; tahtada bunları birlikte gözden geçirin (SB1).
- Her grup ortası “benzer”, kenarları “farklı” olan bir terazi tablosu doldursun (SB2–SB3).
- Tablodaki her satır için metinden kanıt cümlesi istensin.
- Son olarak “Bu iki metinden hangisi bize daha çok şey öğretti, neden?” sorusuyla karşılaştırmayı değerlendirmeye bağlayın.
Venn şeması 5–6. sınıflarda, özellik tablosu ise 7–8. sınıflarda daha işlevseldir. LGS’de karşılaştırma soruları sıklıkla iki metin ya da metin–grafik eşleştirmesi biçiminde gelir. Bu beceri TAB2.2.SB4 Karşılaştırmak ve OB1.4 ile birlikte etiketlenmiştir.